Kitapta İhtilafa Düşmek

İlahi mesaj insanları doğru yola iletmek için gönderilmiştir. Ancak insanlar, kendilerine gönderilen bu kitaplar ve mesajlar konusunda bazen ihtilafa düşmüşlerdir. İlgili ayetler:

اِنَّ الَّذ۪ينَ يَكْتُمُونَ مَٓا اَنْزَلَ اللّٰهُ مِنَ الْكِتَابِ وَيَشْتَرُونَ بِه۪ ثَمَنًا قَل۪يلًاۙ اُو۬لٰٓئِكَ مَا يَأْكُلُونَ ف۪ي بُطُونِهِمْ اِلَّا النَّارَ وَلَا يُكَلِّمُهُمُ اللّٰهُ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ وَلَا يُزَكّ۪يهِمْۚ وَلَهُمْ عَذَابٌ اَل۪يمٌ ﴿١٧٤﴾ اُو۬لٰٓئِكَ الَّذ۪ينَ اشْتَرَوُا الضَّلَالَةَ بِالْهُدٰى وَالْعَذَابَ بِالْمَغْفِرَةِۚ فَمَٓا اَصْبَرَهُمْ عَلَى النَّارِ ﴿١٧٥﴾ ذٰلِكَ بِاَنَّ اللّٰهَ نَزَّلَ الْكِتَابَ بِالْحَقِّۜ وَاِنَّ الَّذ۪ينَ اخْتَلَفُوا فِي الْكِتَابِ لَف۪ي شِقَاقٍ بَع۪يدٍ۟

Allah'ın indirdiği Kitap’tan bir şeyi göz ardı edenler ve onunla az bir bedeli satın alanlar var ya, işte onlar karınlarına ateşten başka bir şey yemiyorlar. Allah, kıyamet gününde onlarla konuşmaz ve kendilerini temize çıkarmaz. Onlar için can yakıcı bir azap vardır. 2/BAKARA-174

İşte onlar hidayete karşılık dalaleti, bağışlanmaya karşılık da azabı satın alanlardır. Onlar ateşe karşı ne kadar da dayanıklıdırlar! 2/BAKARA-175

Bu (azap), Allah'ın, kitabı hak üzere indirmiş olmasındandır. Kitapta ihtilafa düşenler, elbette derin bir açmaza düşmüşlerdir. 2/BAKARA-176

كَانَ النَّاسُ اُمَّةً وَاحِدَةً فَبَعَثَ اللّٰهُ النَّبِيّ۪نَ مُبَشِّر۪ينَ وَمُنْذِر۪ينَۖ وَاَنْزَلَ مَعَهُمُ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ لِيَحْكُمَ بَيْنَ النَّاسِ ف۪يمَا اخْتَلَفُوا ف۪يهِۜ وَمَا اخْتَلَفَ ف۪يهِ اِلَّا الَّذ۪ينَ اُو۫تُوهُ مِنْ بَعْدِ مَا جَٓاءَتْهُمُ الْبَيِّنَاتُ بَغْيًا بَيْنَهُمْۚ فَهَدَى اللّٰهُ الَّذ۪ينَ اٰمَنُوا لِمَا اخْتَلَفُوا ف۪يهِ مِنَ الْحَقِّ بِاِذْنِه۪ۜ وَاللّٰهُ يَهْد۪ي مَنْ يَشَٓاءُ اِلٰى صِرَاطٍ مُسْتَق۪يمٍ

İnsanlar tek bir ümmetti. Sonra Allah, müjde verici ve uyarıcı nebiler gönderdi. Onlarla birlikte, insanlar arasında ihtilafa düştükleri konularda hükmetmeleri için hak üzere kitap indirdi. Kendilerine beyyineler geldikten sonra aralarındaki kıskançlıklarından, kinlerinden dolayı bu (kitap) hakkında ihtilafa düşenler kendilerine kitap verilmiş olanlardan başkaları değildir. Allah iman edenleri, kendi izniyle, onların üzerinde ihtilafa düştükleri gerçeğe iletti. Allah dilediğini hidayete erdirir. 2/BAKARA-213

وَلَا تَكُونُوا كَالَّذ۪ينَ تَفَرَّقُوا وَ اخْتَلَفُوا مِنْ بَعْدِ مَا جَٓاءَهُمُ الْبَيِّنَاتُۜ وَاُو۬لٰٓئِكَ لَهُمْ عَذَابٌ عَظ۪يمٌۙ

Kendilerine beyyineler geldikten sonra parçalanıp ihtilafa düşenler gibi olmayın. İşte bunlar için büyük bir azap vardır. 3/ALİİMRAN-105

وَاَنْزَلْـنَٓا اِلَيْكَ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ مُصَدِّقاً لِمَا بَيْنَ يَدَيْهِ مِنَ الْكِتَابِ وَمُهَيْمِناً عَلَيْهِ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ بِمَٓا اَنْزَلَ اللّٰهُ وَلَا تَتَّبِعْ اَهْوَٓاءَهُمْ عَمَّا جَٓاءَكَ مِنَ الْحَقِّۜ لِكُلٍّ جَعَلْنَا مِنْكُمْ شِرْعَةً وَمِنْهَاجاًۜ وَلَوْ شَٓاءَ اللّٰهُ لَجَعَلَكُمْ اُمَّةً وَاحِدَةً وَلٰكِنْ لِيَبْلُوَكُمْ ف۪ي مَٓا اٰتٰيكُمْ فَاسْتَبِقُوا الْخَيْرَاتِۜ اِلَى اللّٰهِ مَرْجِعُكُمْ جَم۪يعاً فَيُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ ف۪يهِ تَخْتَلِفُونَۙ

Sana da kitabı, hak ile, kendinden önceki kitapları doğrulayıcı ve onların üzerine şahit olarak indirdik. Sen de onların aralarında Allah'ın indirdiğiyle hükmet ve sana gelen hakkı bırakıp da onların hevasına uyma. Sizin her biriniz için bir şeriat ve bir yol belirledik. Allah dileseydi hepinizi tek bir ümmet yapardı. Ancak (bu) size verdiklerinden sizi imtihana çekmek içindir. Artık hayırlarda yarışa kalkın. Hepinizin dönüşü Allah'adır. O, üzerinde ihtilafa düştüğünüz şeyleri size haber verecektir. 5/MAİDE-48

وَمَٓا اَنْزَلْنَا عَلَيْكَ الْكِتَابَ اِلَّا لِتُبَيِّنَ لَهُمُ الَّذِي اخْتَلَفُوا ف۪يهِۙ وَهُدًى وَرَحْمَةً لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ

(Ey Resul!) Biz kitabı (Kur’an’ı) ancak, hakkında (insanların) ihtilafa düştükleri şeyi onlara (bu Kur’an vasıtasıyla) bildirmen ve (tüm insanlara) yol gösterici ve iman edecek bir topluma da rahmet olması dışında (başka bir amaçla) indirmedik. 16/NAHIL-64

تَنْز۪يلُ الْكِتَابِ مِنَ اللّٰهِ الْعَز۪يزِ الْحَك۪يمِ ﴿١﴾ اِنَّٓا اَنْزَلْنَٓا اِلَيْكَ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ فَاعْبُدِ اللّٰهَ مُخْلِصًا لَهُ الدّ۪ينَۜ ﴿٢﴾ اَلَا لِلّٰهِ الدّ۪ينُ الْخَالِصُۜ وَالَّذ۪ينَ اتَّخَذُوا مِنْ دُونِه۪ٓ اَوْلِيَٓاءَۢ مَا نَعْبُدُهُمْ اِلَّا لِيُقَرِّبُونَٓا اِلَى اللّٰهِ زُلْفٰىۜ اِنَّ اللّٰهَ يَحْكُمُ بَيْنَهُمْ ف۪ي مَا هُمْ ف۪يهِ يَخْتَلِفُونَۜ اِنَّ اللّٰهَ لَا يَهْد۪ي مَنْ هُوَ كَاذِبٌ كَفَّارٌ ﴿٣﴾

Kitap, güçlü olan, hükmü geçen Allah tarafından indirilmiştir. 39/ZÜMER-1

Biz sana Kitap'ı kesin gerçek olarak indirdik. O hâlde dini yalnız ona halis kılarak Allah'a kul ol. 39/ZÜMER-2

İyi bil ki halis din yalnız Allah'ındır. O'ndan başka dostlar edinenler (derler ki) "Biz bunlara sırf bizi Allah'a daha çok yaklaştırsınlar diye ibadet ediyoruz." Şüphesiz ki Allah, ihtilafa düştükleri konularda aralarında hüküm verir. Doğrusu Allah yalancı ve örtbas eden kimseyi doğru yola iletmez. 39/ZÜMER-3

Sadece bu ayetler bağlamında "Kitapta İhtilafa Düşmek" konusu şu temel başlıklarda toplanabilir:

İlim Gelmesine Rağmen Bilinçli Olarak Gerçeği Saptırmak

Bakara-213 ayeti, ihtilaf çıkaranların bunu bir "cehalet" yüzünden yapmadığını; aksine kendilerine apaçık bilgi ve deliller (beyyinat) ulaştıktan sonra sırf aralarındaki kıskançlık (haset) ve üstünlük kurma hırsı (bağy) sebebiyle gerçekleri eğip büktüklerini ortaya koyar.

Apaçık Delillerden Sonra Ayrılığa Düşmek

Kendilerine doğru yolu gösteren apaçık belgeler (ayetler) geldikten sonra ayrılığa düşmek ve farklı gruplara ayrılmak büyük bir tehlikedir. Kur’an, bu duruma düşenlerin büyük bir azaba uğrayacağını haber verir (Aliimran-105). Kitap konusunda ihtilafa düşenler, haktan uzak, derin bir ayrılığın ve sapkınlığın içindedirler (Bakara 176).

Kitabın İndiriliş Amacı: İhtilafları Çözmek

Allah, gönderdiği ilahi kitapları ve hükümleri insanların düştüğü anlaşmazlıkları çözmek için bir rehber kılmıştır (Nahıl-64). Kitabın indiriliş amaçlarından biri, insanların tartıştığı ve anlaşamadığı konuları açıklığa kavuşturmak ve inananlara doğru yolu göstermektir.

Farklı Yollar ve İlahi Sınav

İnsanların tümü tek bir ümmet yapılabilirdi. Ancak Allah, her bir topluluk için farklı bir yol (şeriat) ve yöntem belirlemiştir. Bu farklılığın amacı, insanları verdikleri nimetler ve emirler konusunda sınamaktır. Bu yüzden insanların birbirleriyle yarışması gereken tek alan, dünyevi tartışmalar değil, ‘iyilikte ve hayırlarda yarışmak’tır (Maide-48).

Kesin Hükmü Allah Verecektir

İnsanlar dünyada, pek çok konuda, ihtilafa düşebilirler. Dinde içtenlikle ve sadece Allah'a yönelmek esastır. Vahyin hakemliği ile uzlaşıp Kur’an’da buluşamayanların işi ahirete kalmıştır. İşte o zaman Allah, ihtilafa düşenlerin (Kur’an’da uzlaşamayanların) aralarında hükmünü verecektir (Maide-48, Zümer-3).

Sonuç

Bu yazıya aldığımız ayetleri okuduğumuzda Kitap üzerinde ihtilafa düşmenin dinimizde savunulacak hiçbir tarafının olmadığını anlıyoruz. Kitabın bilgisi önümüzde dururken maalesef “Tamam da ‘Ümmetimin ihtilafı rahmettir.’ hadisi ne olacak?” diyenleri duyar gibi oluyorum.

Kur’an’la bize gelmiş bu apaçık vahiy bilgisine rağmen değişik itirazlarda bulunanların ‘Kur’an okuma’ konusunda Allah Rasulünü (as.) örnek almadıkları aşikârdır.

Allah Rasulü (as.) Kur’an’ı okurken, vahyin dışından hiçbir bilgiyi, haberi, düşünceyi bu eylemine karıştırmamıştır. İşte, Müslüman’ın Hz. Rasül’ü (as.) örnek alması (Ahzap-21) da tam bu noktada başlıyor.