Kur’an’da ‘Kabir’ Sözü

Kur’an’da k-b-r (ق ب ر) kök harflerinden türemiş sekiz kelime var. Bu kelimelerin yer aldığı ayetlerde kabir hayatından da kabir azabından da bahsedilmez:

Tevbe 849 : 84

وَلَا تُصَلِّ عَلٰٓى اَحَدٍ مِنْهُمْ مَاتَ اَبَدًا وَلَا تَقُمْ عَلٰى قَبْرِه۪ۜ اِنَّهُمْ كَفَرُوا بِاللّٰهِ وَرَسُولِه۪ وَمَاتُوا وَهُمْ فَاسِقُونَ

Onlardan ölen birinin üzerine asla namaz kılma ve kabrinin başında da bulunma. Çünkü onlar, Allah'a ve elçisine küfranlık ettiler ve yoldan çıkmış olarak öldüler.

Hac 722 : 7

وَاَنَّ السَّاعَةَ اٰتِيَةٌ لَا رَيْبَ ف۪يهَاۙ وَاَنَّ اللّٰهَ يَبْعَثُ مَنْ فِي الْقُبُورِ

Saat mutlaka gelecektir. Bunda kuşku yok. Ve Allah kabirdekileri elbette diriltecektir.

Fatır 2235 : 22

وَمَا يَسْتَوِي الْاَحْيَٓاءُ وَلَا الْاَمْوَاتُۜ اِنَّ اللّٰهَ يُسْمِعُ مَنْ يَشَٓاءُۚ وَمَٓا اَنْتَ بِمُسْمِعٍ مَنْ فِي الْقُبُورِ

Dirilerle ölüler de bir olmaz. Allah dilediğine işittirir. Sen kabirlerde olanlara işittirecek değilsin.

Mümtehine 1360 : 13

يَٓا اَيُّهَا الَّذ۪ينَ اٰمَنُوا لَا تَتَوَلَّوْا قَوْمًا غَضِبَ اللّٰهُ عَلَيْهِمْ قَدْ يَئِسُوا مِنَ الْاٰخِرَةِ كَمَا يَئِسَ الْكُفَّارُ مِنْ اَصْحَابِ الْقُبُورِ

Ey iman edenler! Allah'ın gazaba geldiği bir kavim ile dostluk etmeyin. Zira onlar, kâfirlerin kabirdekilerden umutlarını üzdükleri gibi ahiretten umutlarını üzmüşlerdir.

Abese 20–2280 : 20–22

ثُمَّ السَّب۪يلَ يَسَّرَهُۙ ﴿٢٠﴾ ثُمَّ اَمَاتَهُ فَاَقْبَرَهُۙ ﴿٢١﴾ ثُمَّ اِذَا شَٓاءَ اَنْشَرَهُ ﴿٢٢﴾

20Sonra ona, yolu kolaylaştırdı.

21Sonra öldürdü ve kabre koydu.

22Sonra dilediğinde onu diriltir.

İnfitar 1–582 : 1–5

اِذَا السَّمَٓاءُ انْفَطَرَتْۙ ﴿١﴾ وَاِذَا الْكَوَاكِبُ انْتَثَرَتْۙ ﴿٢﴾ وَاِذَا الْبِحَارُ فُجِّرَتْۙ ﴿٣﴾ وَاِذَا الْقُبُورُ بُعْثِرَتْۙ ﴿٤﴾ عَلِمَتْ نَفْسٌ مَا قَدَّمَتْ وَاَخَّرَتْۜ ﴿٥﴾

1Gök yarıldığı zaman,

2Yıldızlar dağıldığı zaman,

3Denizler fışkırtıldığı zaman,

4Kabirlerin içi boşaltıldığı zaman

5Her can, ne (yapıp) öne sürdüğünü ve ne (yapmayıp) arkaya bıraktığını bilir.

Adiyat 9–11100 : 9–11

اَفَلَا يَعْلَمُ اِذَا بُعْثِرَ مَا فِي الْقُبُورِۙ ﴿٩﴾ وَحُصِّلَ مَا فِي الصُّدُورِۙ ﴿١٠﴾ اِنَّ رَبَّهُمْ بِهِمْ يَوْمَئِذٍ لَخَب۪يرٌ ﴿١١﴾

9O bilmez mi, kabirlerde olanlar çıkarılacak?

10Ve göğüslerde olanlar ortaya sürülecek…

11İşte Rableri o gün de onlardan haberdardır.

Tekasür 1–2102 : 1–2

اَلْهٰيكُمُ التَّكَاثُرُۙ ﴿١﴾ حَتّٰى زُرْتُمُ الْمَقَابِرَۜ ﴿٢﴾

1Çoğaltma tutkusu sizi oyalayıp durdu.

2Kabirleri ziyaret edene (dünyadan göçüp gidene) kadar…

“Kabir azabı vardır.” diyenlerin delil gösterdikleri ayetlerden biri de Tevbe-101:

Tevbe 1019 : 101

وَمِمَّنْ حَوْلَكُمْ مِنَ الْاَعْرَابِ مُنَافِقُونَۜ وَمِنْ اَهْلِ الْمَد۪ينَةِ مَرَدُوا عَلَى النِّفَاقِ لَا تَعْلَمُهُمْۜ نَحْنُ نَعْلَمُهُمْۜ سَنُعَذِّبُهُمْ مَرَّتَيْنِ ثُمَّ يُرَدُّونَ اِلٰى عَذَابٍ عَظ۪يمٍۚ

Çevrenizdeki bedevîler içinde münafıklar var. Medine ahalisi içinde de nifak sokmayı huy edinmiş olanlar var. Sen onları bilmezsin; onları biz biliriz. Onlara (diğer kâfirlere nazaran dünyada) iki kez (kat) azap vereceğiz. Ayrıca çok büyük bir azaba itilecekler.

Bu ayetteki “merrateyni (iki kez)” sözü ile biri dünyada biri kabirde olan iki azaptan söz edildiği iddia ediliyor.

Bu durumda konu ili ilgili ayetin anahtar kelimesi olan merrateyni ifadesinin başka ayetlerde kazandığı anlamlara bakmak gerekir:

Tevbe 1269 : 126

اَوَلَا يَرَوْنَ اَنَّهُمْ يُفْتَنُونَ ف۪ي كُلِّ عَامٍ مَرَّةً اَوْ مَرَّتَيْنِ ثُمَّ لَا يَتُوبُونَ وَلَا هُمْ يَذَّكَّرُونَ

Onlar, her yıl bir veya iki kez, sınava çekildiklerini görmüyorlar mı? Sonra da ne tövbe ediyorlar ne de ders alıyorlar.

İsra 417 : 4

وَقَضَيْنَٓا اِلٰى بَن۪ٓي اِسْرَٓاء۪يلَ فِي الْكِتَابِ لَتُفْسِدُنَّ فِي الْاَرْضِ مَرَّتَيْنِ وَلَتَعْلُنَّ عُلُوًّا كَب۪يرًا

Biz; Kitap’ta (Tevrat’ta) İsrailoğullarına, “Yeryüzünde muhakkak iki kez (kat) fesat çıkaracaksınız ve büyüklenip kendinizi çok üstün göreceksiniz.” diye aktardık.

Kasas 5428 : 54

اُو۬لٰٓئِكَ يُؤْتَوْنَ اَجْرَهُمْ مَرَّتَيْنِ بِمَا صَبَرُوا وَيَدْرَؤُ۫نَ بِالْحَسَنَةِ السَّيِّئَةَ وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ يُنْفِقُونَ

İşte onlara sabretmeleri dolayısıyla (ahirette) ecirleri iki kez (kat) verilecektir. Onlar kötülüğün de iyilikle önünü alırlar ve kendilerine verdiğimiz rızıktan infak ederler.

Ahzab 3133 : 31

وَمَنْ يَقْنُتْ مِنْكُنَّ لِلّٰهِ وَرَسُولِه۪ وَتَعْمَلْ صَالِحًا نُؤْتِهَٓا اَجْرَهَا مَرَّتَيْنِۙ وَاَعْتَدْنَا لَهَا رِزْقًا كَر۪يمًا

Ama sizden kim Allah'a ve Resul’üne gönülden itaat eder ve güzel iş yaparsa ona (ahirette) ecrini iki kat veririz. Ve biz ona üstün bir rızık da hazırlamışızdır.

“Merrateyni (iki kez)” sözünün geçtiği bu ayetlerin hiçbirinden “biri dünyada, biri kabirde” anlamı çıkmaz.

Tevbe-126 ile İsra-4’teki eylemlerin (sınava çekilmek, fesat çıkarmak) ikisi de dünyada gerçekleşir; Kasas-54 ile Ahzap-31’deki eylemler (Allah’ın ecir vermesi) de ahirette gerçekleşecek.