أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

Türkçe deyim

ölçüp biçmek

bir konuda çok ayrıntılı düşünmek, inceden inceye düşünmek, değerlendirmek.

Kaynak: Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü

Kur’an’daki yeri

Her çizgi bir sure; kırmızı çizgiler deyimin geçtiği sureler.

1 · Fatiha 114 · Nas
  • 33 Ahzap 36–38
  • 74 Müddessir 14–20
  • 87 âlâ 1–5

Deyimin geçtiği ayetler

Deyimin karşılığı Arapça metinde ve mealde kırmızı mürekkeple işaretlidir. Soluk ayetler bağlam içindir.

33/Ahzap-36

bağlam

وَمَا كَانَ لِمُؤْمِنٍ وَلَا مُؤْمِنَةٍ اِذَا قَضَى اللّٰهُ وَرَسُولُهُٓ اَمْراً اَنْ يَكُونَ لَهُمُ الْخِيَرَةُ مِنْ اَمْرِهِمْۜ وَمَنْ يَعْصِ اللّٰهَ وَرَسُولَهُ فَقَدْ ضَلَّ ضَلَالاً مُب۪يناً

Allah ve Rasulü bir işte karara varmışlarsa inanmış erkek ve kadının o işle ilgili ayrı seçi yapması olur şey (iş) değil! Her kim Allah ve Resulüne karşı gelirse apaçık bir dalalete düşmüş olur.

33/Ahzap-37

bağlam

وَاِذْ تَقُولُ لِلَّـذ۪ٓي اَنْعَمَ اللّٰهُ عَلَيْهِ وَاَنْعَمْتَ عَلَيْهِ اَمْسِكْ عَلَيْكَ زَوْجَكَ وَاتَّقِ اللّٰهَ وَتُخْف۪ي ف۪ي نَفْسِكَ مَا اللّٰهُ مُبْد۪يهِ وَتَخْشَى النَّاسَۚ وَاللّٰهُ اَحَقُّ اَنْ تَخْشٰيهُۜ فَلَمَّا قَضٰى زَيْدٌ مِنْهَا وَطَراً زَوَّجْنَاكَهَا لِكَيْ لَا يَكُونَ عَلَى الْمُؤْمِن۪ينَ حَرَجٌ ف۪ٓي اَزْوَاجِ اَدْعِيَٓائِهِمْ اِذَا قَضَوْا مِنْهُنَّ وَطَراًۜ وَكَانَ اَمْرُ اللّٰهِ مَفْعُولاً

(Ey Nebi!) Hani, Allah'ın kendisine nimet verdiği senin de kendisini nimetlendirdiğin kişiye "Eşini yanında tut ve Allah'tan sakın!" diyordun. Allah'ın ortaya çıkaracağı şeyi de içinde gizliyor ve insanlardan çekiniyordun. Oysa Allah kendisinden çekinmene daha layıktır. Sonunda Zeyd onunla ilişkisini kesince onu seninle evlendirdik ki evlatlıklar eşleriyle ilişkilerini kestiklerinde mü’minlerin onlarla evlenmesinde üzerlerine bir zorluk olmasın. Allah'ın emri yerine getirilmiştir.

33/Ahzap-38

مَا كَانَ عَلَى النَّبِيِّ مِنْ حَرَجٍ ف۪يمَا فَرَضَ اللّٰهُ لَهُۜ سُنَّةَ اللّٰهِ فِي الَّذ۪ينَ خَلَوْا مِنْ قَبْلُۜ وَكَانَ اَمْرُ اللّٰهِ قَدَراً مَقْدُوراًۙ

Allah’ın kendisini mecbur tuttuğu bir husustan dolayı Nebi’ye hiçbir suç isnat edilemez. (Bu) Allah'ın öncekiler (nebiler) arasında da yürürlükte bulunan sünneti (yasası)’dir. Allah’ın emri ölçülüp biçildiği gibi gerçekleşmiş oldu.

74/Müddessir-14

bağlam

وَمَهَّدْتُ لَهُ تَمْه۪يداًۙ

Kendisine alabildiğine olanak sağladım.

74/Müddessir-15

bağlam

ثُمَّ يَطْمَعُ اَنْ اَز۪يدَۗ

Sonra daha da çoğaltmamı arzuluyor.

74/Müddessir-16

bağlam

كَلَّاۜ اِنَّهُ كَانَ لِاٰيَاتِنَا عَن۪يداًۜ

Hayır! Çünkü o, ayetlerimize karşı inadı tutandır.

74/Müddessir-18

اِنَّهُ فَـكَّرَ وَقَدَّرَۙ

Çünkü o, düşündü ve ölçüp biçti.

74/Müddessir-19

فَقُتِلَ كَيْفَ قَدَّرَۙ

Canı çıkasıca, ne biçim ölçüp biçti?

74/Müddessir-20

ثُمَّ قُتِلَ كَيْفَ قَدَّرَۙ

Yine canı çıkasıca, ne biçim ölçüp biçti?

87/âlâ-1

bağlam

سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الْاَعْلٰىۙ

Yüce Rabb’inin adını tespih et.

87/âlâ-2

bağlam

اَلَّذ۪ي خَلَقَ فَسَوّٰىۙۖ

Ki O, yarattı ve düzene koydu.

87/âlâ-3

وَالَّذ۪ي قَدَّرَ فَهَدٰىۙۖ

O, ölçüp biçti ve yol gösterdi.

87/âlâ-4

bağlam

وَالَّـذ۪ٓي اَخْرَجَ الْمَرْعٰىۙۖ

Yeşil otları çıkardı.

87/âlâ-5

bağlam

فَجَعَلَهُ غُثَٓاءً اَحْوٰىۜ

Sonra onu siyah, kupkuru çer çöpe çevirdi.

Bu sayfa yardımcı oldu mu?

Geri bildiriminiz için teşekkürler.

Güncelleme: 9 Nisan 2026 Paylaş: