أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

Türkçe deyim

idrak etmek

1) akıl erdirmek, anlamak, kavramak. 2) erişmek, ulaşmak 3) ruh b. algılamak.

Kaynak: Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü

Kur’an’daki yeri

Her çizgi bir sure; kırmızı çizgiler deyimin geçtiği sureler.

1 · Fatiha 114 · Nas
  • 6 Enam 103
  • 69 Hakka 1–3
  • 74 Müddessir 27
  • 77 Mürselat 8–14
  • 82 İnfitar 13–19
  • 83 Mutaffifin 6–9, 18–21
  • 86 Tarık 1–4
  • 90 Beled 11–16
  • 97 Kadir 1–5
  • 101 Karia 1–11
  • 104 Hümeze 1–9

Deyimin geçtiği ayetler

Deyimin karşılığı Arapça metinde ve mealde kırmızı mürekkeple işaretlidir. Soluk ayetler bağlam içindir.

6/Enam-103

لَا تُدْرِكُهُ الْاَبْصَارُۘ وَهُوَ يُدْرِكُ الْاَبْصَارَۚ وَهُوَ اللَّط۪يفُ الْخَب۪يرُ

Gözler onu idrak edemez. O ise gözleri idrak eder. O latiftir, her şeyden haberdardır.

69/Hakka-1

bağlam

اَلْحَٓاقَّةُۙ

O gerçekleşecek olan…

69/Hakka-2

bağlam

مَا الْحَٓاقَّةُۚ

Nedir o gerçekleşecek olan?

69/Hakka-3

وَمَٓا اَدْرٰيكَ مَا الْحَٓاقَّةُۜ

Sen idrak edebilir misin, Nedir o gerçekleşecek olan?

74/Müddessir-27

وَمَٓا اَدْرٰيكَ مَا سَقَرُۜ

Sen idrak edebilir misin, Sekar nedir?

77/Mürselat-8

bağlam

فَاِذَا النُّجُومُ طُمِسَتْۙ

Yıldızlar(ın ışıkları) söndürüldüğü zaman,

77/Mürselat-9

bağlam

وَاِذَا السَّمَٓاءُ فُرِجَتْۙ

Gök yarıldığı zaman,

77/Mürselat-10

bağlam

وَاِذَا الْجِبَالُ نُسِفَتْۙ

Dağlar yerlerinden sökülüp savurulduğu zaman,

77/Mürselat-11

bağlam

وَاِذَا الرُّسُلُ اُقِّتَتْۜ

Rasuller (şahitlik için) belli bir vakitte getirildiği zaman.

77/Mürselat-12

bağlam

لِاَيِّ يَوْمٍ اُجِّلَتْۜ

(Bu) hangi gün için ertelenmişti?

77/Mürselat-13

bağlam

لِيَوْمِ الْفَصْلِۚ

Fasıl (ayrım) Günü için...

77/Mürselat-14

وَمَٓا اَدْرٰيكَ مَا يَوْمُ الْفَصْلِۜ

Sen idrak edebilir misin, Fasıl Günü nedir?

82/İnfitar-13

bağlam

اِنَّ الْاَبْرَارَ لَف۪ي نَع۪يمٍۚ

Kuşkusuz ki iyilik timsali olanlar (ebrar), nimetler içindedirler.

82/İnfitar-14

bağlam

وَاِنَّ الْفُجَّارَ لَف۪ي جَح۪يمٍۚ

Ve muhakkak ki facirler de çılgınca yanan ateş içindedirler.

82/İnfitar-15

bağlam

يَصْلَوْنَهَا يَوْمَ الدّ۪ينِ

Din günü oraya yaslanırlar.

82/İnfitar-16

bağlam

وَمَا هُمْ عَنْهَا بِغَٓائِب۪ينَۜ

Onlar oradan (bir yere) kaybolacak değildirler.

82/İnfitar-17

وَمَٓا اَدْرٰيكَ مَا يَوْمُ الدّ۪ينِۙ

Sen idrak edebilir misin, Din Günü nedir?

82/İnfitar-18

ثُمَّ مَٓا اَدْرٰيكَ مَا يَوْمُ الدّ۪ينِۜ

Sonra sen idrak edebilir misin, Din Günü nedir?

82/İnfitar-19

bağlam

يَوْمَ لَا تَمْلِكُ نَفْسٌ لِنَفْسٍ شَيْـٔاًۜ وَالْاَمْرُ يَوْمَئِذٍ لِلّٰهِ

O gün, hiç kimse başkası için bir şeye malik olmaz. O gün emir, sadece Allah'a aittir.

83/Mutaffifin-6

bağlam

يَوْمَ يَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ الْعَالَم۪ينَۜ

O gün insanlar, âlemlerin Rabb’i için ayağa kalkarlar.

83/Mutaffifin-7

bağlam

كَلَّٓا اِنَّ كِتَابَ الْفُجَّارِ لَف۪ي سِجّ۪ينٍۜ

Hayır! Şüphesiz facirlerin (kötülerin) kitapları Siccin'dedir.

83/Mutaffifin-8

وَمَٓا اَدْرٰيكَ مَا سِجّ۪ينٌۜ

Sen idrak edebilir misin, Siccin nedir?

83/Mutaffifin-9

bağlam

كِتَابٌ مَرْقُومٌۜ

O yazılmış bir kitaptır.

83/Mutaffifin-18

bağlam

كَلَّٓا اِنَّ كِتَابَ الْاَبْرَارِ لَف۪ي عِلِّيّ۪ينَۜ

Hayır! Kuşkusuz ki iyilik timsali olanların (ebrar) kitabı İlliyin'dedir.

83/Mutaffifin-19

وَمَٓا اَدْرٰيكَ مَا عِلِّيُّونَۜ

Sen idrak edebilir misin, İlliyyun nedir?

83/Mutaffifin-20

bağlam

كِتَابٌ مَرْقُومٌۙ

O, yazılmış bir kitaptır.

83/Mutaffifin-21

bağlam

يَشْهَدُهُ الْمُقَرَّبُونَۜ

(Allah'a) yaklaştırılmış (mukarreb) olanlar (melekler) ona şahittirler.

86/Tarık-1

bağlam

وَالسَّمَٓاءِ وَالطَّارِقِۙ

Göğe ve Tarık'a ant olsun.

86/Tarık-2

وَمَٓا اَدْرٰيكَ مَا الطَّارِقُۙ

Sen idrak edebilir misin, Tarık nedir?

86/Tarık-3

bağlam

اَلنَّجْمُ الثَّاقِبُۙ

(Karanlığı) delen yıldızdır.

86/Tarık-4

bağlam

اِنْ كُلُّ نَفْسٍ لَمَّا عَلَيْهَا حَافِظٌۜ

Hiçbir nefis yoktur ki üzerinde görüp gözeten (melekler) olmasın.

90/Beled-11

bağlam

فَلَا اقْتَحَمَ الْعَقَبَةَۘ

Fakat o Akabe’yi (sarp yokuş), aşmaya girişmedi.

90/Beled-12

وَمَٓا اَدْرٰيكَ مَا الْعَقَبَةُۜ

Sen idrak edebilir misin, Akabe nedir?

90/Beled-13

bağlam

فَكُّ رَقَبَةٍۙ

Bir esir azat etmektir.

90/Beled-14

bağlam

اَوْ اِطْعَامٌ ف۪ي يَوْمٍ ذ۪ي مَسْغَبَةٍۙ

Yahut açlığın olduğu bir günde doyurmaktır.

90/Beled-15

bağlam

يَت۪يماً ذَا مَقْرَبَةٍۙ

Akraba olan bir yetimi…

90/Beled-16

bağlam

اَوْ مِسْك۪يناً ذَا مَتْرَبَةٍۜ

Yahut sürüm sürüm sürünen bir miskini…

97/Kadir-1

bağlam

اِنَّٓا اَنْزَلْنَاهُ ف۪ي لَيْلَةِ الْقَدْرِۚ

Kuşkusuz ki biz onu, Kadir Gecesi’nde indirdik.

97/Kadir-2

وَمَٓا اَدْرٰيكَ مَا لَيْلَةُ الْقَدْرِۜ

Sen idrak edebilir misin, Kadir gecesi nedir?

97/Kadir-3

bağlam

لَيْلَةُ الْقَدْرِ خَيْرٌ مِنْ اَلْفِ شَهْرٍۜ

Kadir Gecesi, bin aydan daha hayırlıdır.

97/Kadir-4

bağlam

تَنَزَّلُ الْمَلٰٓئِكَةُ وَالرُّوحُ ف۪يهَا بِاِذْنِ رَبِّهِمْۚ مِنْ كُلِّ اَمْرٍۙۛ

Melekler ve Ruh, onda (o gecede), Rablerinin izniyle her bir iş için inerler.

97/Kadir-5

bağlam

سَلَامٌ۠ۛ هِيَ حَتّٰى مَطْلَعِ الْفَجْرِ

(O gece), tan yeri ağarıncaya kadar esenliktir.

101/Karia-1

bağlam

اَلْقَارِعَةُۙ

Yürekleri yerinden oynatacak büyük olay!

101/Karia-2

bağlam

مَا الْقَارِعَةُۚ

Nedir o yürekleri yerinden oynatacak büyük olay?

101/Karia-3

وَمَٓا اَدْرٰيكَ مَا الْقَارِعَةُۜ

Sen, yürekleri yerinden oynatacak o büyük olayı idrak edebilir misin?

101/Karia-4

bağlam

يَوْمَ يَكُونُ النَّاسُ كَالْفَرَاشِ الْمَبْثُوثِۙ

O gün insanlar, dağılmış kelebekler gibi olur.

101/Karia-5

bağlam

وَتَكُونُ الْجِبَالُ كَالْعِهْنِ الْمَنْفُوشِۜ

Dağlar da atılmış renkli yün gibi olur.

101/Karia-6

bağlam

فَاَمَّا مَنْ ثَقُلَتْ مَوَاز۪ينُهُۙ

Kimin sevapları ağır basarsa

101/Karia-7

bağlam

فَهُوَ ف۪ي ع۪يشَةٍ رَاضِيَةٍۜ

O razı olunan bir yaşayış içindedir.

101/Karia-8

bağlam

وَاَمَّا مَنْ خَفَّتْ مَوَاز۪ينُهُۙ

Kimin de sevapları hafif gelirse

101/Karia-9

bağlam

فَاُمُّهُ هَاوِيَةٌۜ

Artık onun yeri Haviye'dir.

101/Karia-10

وَمَٓا اَدْرٰيكَ مَا هِيَهْۜ

Sen idrak edebilir misin, o (Haviye) nedir?

101/Karia-11

bağlam

نَارٌ حَامِيَةٌ

O, kızgın bir ateştir.

104/Hümeze-1

bağlam

وَيْلٌ لِكُلِّ هُمَزَةٍ لُمَزَةٍۨۙ

Laf yapan, kaş göz eden herkese yazıklar olsun!

104/Hümeze-2

bağlam

اَلَّذ۪ي جَمَعَ مَالاً وَعَدَّدَهُۙ

O, mal biriktirdi ve onu sayıp durdu.

104/Hümeze-3

bağlam

يَحْسَبُ اَنَّ مَالَهُٓ اَخْلَدَهُۚ

Malının kendisini ölümsüzleştireceğini sanır.

104/Hümeze-4

bağlam

كَلَّا لَيُنْبَذَنَّ فِي الْحُطَمَةِۘ

Hayır! O kesinlikle Hutame’ye atılacaktır!

104/Hümeze-5

وَمَٓا اَدْرٰيكَ مَا الْحُطَمَةُۜ

Sen idrak edebilir misin, Hutame nedir?

104/Hümeze-6

bağlam

نَارُ اللّٰهِ الْمُوقَدَةُۙ

O, Allah'ın tutuşturulmuş ateşidir.

104/Hümeze-7

bağlam

اَلَّت۪ي تَطَّلِعُ عَلَى الْاَفْـِٔدَةِۜ

Yüreklere işleyen (bir ateş)!..

104/Hümeze-8

bağlam

اِنَّهَا عَلَيْهِمْ مُؤْصَدَةٌۙ

Ve o, üzerlerine kapatılacak.

104/Hümeze-9

bağlam

ف۪ي عَمَدٍ مُمَدَّدَةٍ

Uzatılmış direkler arasında…

Bu sayfa yardımcı oldu mu?

Geri bildiriminiz için teşekkürler.

Güncelleme: 18 Ekim 2026 Paylaş: