أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

Türkçe deyim

aşırı gitmek

ölçüyü kaçırmak, usandırmak.

Kaynak: Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü

Kur’an’daki yeri

Her çizgi bir sure; kırmızı çizgiler deyimin geçtiği sureler.

1 · Fatiha 114 · Nas
  • 10 Yunus 83
  • 20 Taha 127
  • 21 Enbiya 9
  • 26 Şuara 151
  • 36 Yasin 19
  • 39 Zümer 53
  • 40 Mü'min 28, 34, 41–43
  • 43 Zuhruf 5–6
  • 44 Duhan 30–37
  • 51 Zariyat 31–37

Deyimin geçtiği ayetler

Deyimin karşılığı Arapça metinde ve mealde kırmızı mürekkeple işaretlidir. Soluk ayetler bağlam içindir.

10/Yunus-83

فَمَٓا اٰمَنَ لِمُوسٰٓى اِلَّا ذُرِّيَّةٌ مِنْ قَوْمِه۪ عَلٰى خَوْفٍ مِنْ فِرْعَوْنَ وَمَلَا۬ئِهِمْ اَنْ يَفْتِنَهُمْۜ وَاِنَّ فِرْعَوْنَ لَعَالٍ فِي الْاَرْضِۚ وَاِنَّهُ لَمِنَ الْمُسْرِف۪ينَ

Firavun ve kavminin kendilerine işkence etmesinden korktukları için kavminden bir grup gençten başka kimse Musa’ya iman etmedi. Çünkü Firavun yeryüzünde kendini üstün gören (bir diktatör) ve aşırı gidenlerden idi.

20/Taha-127

وَكَذٰلِكَ نَجْز۪ي مَنْ اَسْرَفَ وَلَمْ يُؤْمِنْ بِاٰيَاتِ رَبِّه۪ۜ وَلَعَذَابُ الْاٰخِرَةِ اَشَدُّ وَاَبْقٰى

İşte aşırı giden ve Rabb’inin ayetlerine inanmayanları böyle cezalandırırız. Ahiret azabı elbette daha çetin ve süreklidir.

21/Enbiya-9

ثُمَّ صَدَقْنَاهُمُ الْوَعْدَ فَاَنْجَيْنَاهُمْ وَمَنْ نَشَٓاءُ وَاَهْلَكْنَا الْمُسْرِف۪ينَ

Sonra sözümüze sadık kaldık. Böylece onları ve dilediklerimizi kurtardık. Aşırı gidenleri ise helak ettik.

26/Şuara-151

وَلَا تُط۪يعُٓوا اَمْرَ الْمُسْرِف۪ينَۙ

“Aşırı gidenlerin emrine itaat etmeyin!”

36/Yasin-19

قَالُوا طَٓائِرُكُمْ مَعَكُمْۜ اَئِنْ ذُكِّرْتُمْۜ بَلْ اَنْتُمْ قَوْمٌ مُسْرِفُونَ

'Uğursuzluğunuz, sizinledir. Size öğüt verildi diye mi (uğursuzluğa uğradınız)? Hayır, siz aşırı giden bir kavimsiniz.' dediler.

39/Zümer-53

قُلْ يَا عِبَادِيَ الَّذ۪ينَ اَسْرَفُوا عَلٰٓى اَنْفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللّٰهِۜ اِنَّ اللّٰهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَم۪يعاًۜ اِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّح۪يمُ

“Ey kendi aleyhlerinde aşırı giden kullarım. Allah'ın rahmetinden umut kesmeyin. Allah kuşkusuz, bütün günahları bağışlar. Çünkü o, bağışlayandır, esirgeyendir.” de.

40/Mü'min-28

وَقَالَ رَجُلٌ مُؤْمِنٌۗ مِنْ اٰلِ فِرْعَوْنَ يَكْتُمُ ا۪يمَانَهُٓ اَتَقْتُلُونَ رَجُلاً اَنْ يَقُولَ رَبِّيَ اللّٰهُ وَقَدْ جَٓاءَكُمْ بِالْبَيِّنَاتِ مِنْ رَبِّكُمْۜ وَاِنْ يَكُ كَاذِباً فَعَلَيْهِ كَذِبُهُۚ وَاِنْ يَكُ صَادِقاً يُصِبْكُمْ بَعْضُ الَّذ۪ي يَعِدُكُمْۜ اِنَّ اللّٰهَ لَا يَهْد۪ي مَنْ هُوَ مُسْرِفٌ كَذَّابٌ

Firavun ailesinden imanını gizleyen mü'min bir adam dedi ki "Bir adamı 'Rabb’im Allah'tır.' dediğinden dolayı öldürüyor musunuz? Oysa o size Rabb’inizden apaçık deliller getirmiştir. Eğer yalancıysa, yalanı kendi aleyhinedir. Eğer doğru sözlüyse o zaman size vadettiklerinin bir kısmı başınıza gelir. Şüphesiz Allah aşırı giden yalancıyı hidayete erdirmez.

40/Mü'min-34

وَلَقَدْ جَٓاءَكُمْ يُوسُفُ مِنْ قَبْلُ بِالْبَيِّنَاتِ فَمَا زِلْتُمْ ف۪ي شَكٍّ مِمَّا جَٓاءَكُمْ بِه۪ۜ حَتّٰٓى اِذَا هَلَكَ قُلْتُمْ لَنْ يَبْعَثَ اللّٰهُ مِنْ بَعْدِه۪ رَسُولاًۜ كَذٰلِكَ يُضِلُّ اللّٰهُ مَنْ هُوَ مُسْرِفٌ مُرْتَابٌۚ

Ant olsun daha önce Yusuf da size apaçık deliller getirmişti. Onun getirdikleri ile ilgili içinize kuşku çökmüştü. Sonunda o ölünce "Artık ondan sonra Allah bize elçi göndermeyecek." dediniz. İşte Allah, aşırı giden şüpheci kimseyi böyle saptırır.

40/Mü'min-41

bağlam

وَيَا قَوْمِ مَا ل۪ٓي اَدْعُوكُمْ اِلَى النَّجٰوةِ وَتَدْعُونَن۪ٓي اِلَى النَّارِۜ

Ey kavmim! Ben sizi kurtuluşa davet ettiğim hâlde neden siz beni ateşe davet ediyorsunuz?

40/Mü'min-42

bağlam

تَدْعُونَن۪ي لِاَكْفُرَ بِاللّٰهِ وَاُشْرِكَ بِه۪ مَا لَيْسَ ل۪ي بِه۪ عِلْمٌۘ وَاَنَا۬ اَدْعُوكُمْ اِلَى الْعَز۪يزِ الْغَفَّارِ

Beni, Allah'ı görmezlikten gelmeye ve hakkında bilgi sahibi olmadığım şeyleri ona ortak koşmaya davet ediyorsunuz. Bense sizi güçlü, çok bağışlayıcı olan (Allah)'a davet ediyorum.

40/Mü'min-43

لَا جَرَمَ اَنَّمَا تَدْعُونَن۪ٓي اِلَيْهِ لَيْسَ لَهُ دَعْوَةٌ فِي الدُّنْيَا وَلَا فِي الْاٰخِرَةِ وَاَنَّ مَرَدَّنَٓا اِلَى اللّٰهِ وَاَنَّ الْمُسْرِف۪ينَ هُمْ اَصْحَابُ النَّارِ

“Şurası bir gerçektir ki sizin beni (tapmaya) davet ettiğiniz şeyin dünyada da ahirette de davete değer bir tarafı yoktur. Dönüşümüz mutlaka Allah’adır. Aşırı gidenlere gelince elbette onlar ateş ehlidir.”

43/Zuhruf-5

اَفَنَضْرِبُ عَنْكُمُ الذِّكْرَ صَفْحاً اَنْ كُنْتُمْ قَوْماً مُسْرِف۪ينَ

Siz, aşırı giden kimseler oldunuz diye sizi zikirle/Kur'an'la uyarmaktan vaz mı geçelim?

43/Zuhruf-6

bağlam

وَكَمْ اَرْسَلْنَا مِنْ نَبِيٍّ فِي الْاَوَّل۪ينَ

Biz, öncekiler için de birçok nebi gönderdik.

44/Duhan-30

bağlam

وَلَقَدْ نَجَّيْنَا بَن۪ٓي اِسْرَٓائ۪لَ مِنَ الْعَذَابِ الْمُه۪ينِۙ

Muhakkak ki İsrailoğullarını o alçaltıcı azaptan kurtardık.

44/Duhan-31

مِنْ فِرْعَوْنَۜ اِنَّهُ كَانَ عَالِياً مِنَ الْمُسْرِف۪ينَ

Firavun’dan (kurtardık). Çünkü o (Firavun), aşırı giden bir zorba idi.

44/Duhan-32

bağlam

وَلَقَدِ اخْتَرْنَاهُمْ عَلٰى عِلْمٍ عَلَى الْعَالَم۪ينَۚ

Ant olsun onları, bir bilgi üzerine (dönemlerinde) âlemler içinde seçkin yaptık .

44/Duhan-33

bağlam

وَاٰتَيْنَاهُمْ مِنَ الْاٰيَاتِ مَا ف۪يهِ بَلٰٓؤٌا مُب۪ينٌ

Onlara, içinde apaçık imtihanlar bulunan ayetler verdik.

44/Duhan-34

bağlam

اِنَّ هٰٓؤُ۬لَٓاءِ لَيَقُولُونَۙ

Bunlar ise diyorlar ki…

44/Duhan-35

bağlam

اِنْ هِيَ اِلَّا مَوْتَتُنَا الْاُو۫لٰى وَمَا نَحْنُ بِمُنْشَر۪ينَ

“İlk ölümümüzden başka bir şey yoktur. Biz diriltilecek değiliz.

44/Duhan-36

bağlam

فَأْتُوا بِاٰبَٓائِنَٓا اِنْ كُنْتُمْ صَادِق۪ينَ

Doğru söyleyenlerseniz atalarımızı getirin.”

44/Duhan-37

bağlam

اَهُمْ خَيْرٌ اَمْ قَوْمُ تُبَّعٍۙ وَالَّذ۪ينَ مِنْ قَبْلِهِمْۜ اَهْلَكْنَاهُمْۘ اِنَّهُمْ كَانُوا مُجْرِم۪ينَ

Onlar mı daha hayırlı, yoksa Tubba kavmi ile onlardan öncekiler mi? Biz onları helak ettik. Çünkü onlar mücrimlerdi.

51/Zariyat-31

bağlam

قَالَ فَمَا خَطْبُكُمْ اَيُّهَا الْمُرْسَلُونَ

31. (İbrahim,) o hâlde işiniz nedir, ey elçiler? dedi.

51/Zariyat-32

bağlam

قَالُٓوا اِنَّٓا اُرْسِلْـنَٓا اِلٰى قَوْمٍ مُجْرِم۪ينَۙ

32. Biz, dediler, suçlu bir kavme gönderildik.

51/Zariyat-33

bağlam

لِنُرْسِلَ عَلَيْهِمْ حِجَارَةً مِنْ ط۪ينٍۙ

33. Üzerlerine çamurdan taş yağdırmaya (geldik).

51/Zariyat-34

مُسَوَّمَةً عِنْدَ رَبِّكَ لِلْمُسْرِف۪ينَ

34. (Bunlar,) aşırı gidenler için Rabb’inin katında işaretlenmiş (taşlardır).

51/Zariyat-35

bağlam

فَاَخْرَجْنَا مَنْ كَانَ ف۪يهَا مِنَ الْمُؤْمِن۪ينَۚ

35. Bunun üzerine orada bulunan mü’minleri çıkardık.

51/Zariyat-36

bağlam

فَمَا وَجَدْنَا ف۪يهَا غَيْرَ بَيْتٍ مِنَ الْمُسْلِم۪ينَۚ

36. Zaten orada, bir ev halkından başka Müslüman bulmadık.

51/Zariyat-37

bağlam

وَتَرَكْنَا ف۪يهَٓا اٰيَةً لِلَّذ۪ينَ يَخَافُونَ الْعَذَابَ الْاَل۪يمَۜ

Orada, can yakıcı azaptan korkanlar için bir ayet bıraktık.

Bu sayfa yardımcı oldu mu?

Geri bildiriminiz için teşekkürler.

Güncelleme: 10 Temmuz 2026 Paylaş: