أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

Türkçe deyim

(bir kimseye, bir şeye) ihtiyaç duymak

o kimse veya şey gerekli saymak.

Kaynak: Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü

Kur’an’daki yeri

Her çizgi bir sure; kırmızı çizgiler deyimin geçtiği sureler.

1 · Fatiha 114 · Nas
  • 2 Bakara 263
  • 10 Yunus 68
  • 14 İbrahim 7–8
  • 22 Hac 60–64
  • 27 Nemil 40
  • 31 Lokman 12
  • 39 Zümer 6–7
  • 80 Abese 1–7
  • 92 Leyl 5–10

Deyimin geçtiği ayetler

Deyimin karşılığı Arapça metinde ve mealde kırmızı mürekkeple işaretlidir. Soluk ayetler bağlam içindir.

2/Bakara-263

قَوْلٌ مَعْرُوفٌ وَمَغْفِرَةٌ خَيْرٌ مِنْ صَدَقَةٍ يَتْبَعُهَٓا اَذًىۜ وَاللّٰهُ غَنِيٌّ حَل۪يمٌ

Güzel bir söz ve bağışlama, peşinden eziyet edilen bir sadakadan daha hayırlıdır. Allah hiçbir şeye ihtiyaç duymayandır, yumuşak davranandır.

10/Yunus-68

قَالُوا اتَّخَذَ اللّٰهُ وَلَداً سُبْحَانَهُۜ هُوَ الْغَنِيُّۜ لَهُ مَا فِي السَّمٰوَاتِ وَمَا فِي الْاَرْضِۜ اِنْ عِنْدَ‌كُمْ مِنْ سُلْطَانٍ بِهٰذَاۜ اَتَقُولُونَ عَلَى اللّٰهِ مَا لَا تَعْلَمُونَ

“Allah çocuk edindi.” dediler. Haşa! O (Allah) yüceler yücesidir. O (böyle bir şeye) ihtiyaç duymaz. Çünkü göklerde ve yerde olan her şey onundur. Elinizde bir deliliniz de yoktur. Buna rağmen Allah hakkında bilir bilmez bir şey mi söylüyorsunuz?

14/İbrahim-7

bağlam

وَاِذْ تَاَذَّنَ رَبُّكُمْ لَئِنْ شَكَرْتُمْ لَاَز۪يدَنَّكُمْ وَلَئِنْ كَفَرْتُمْ اِنَّ عَذَاب۪ي لَشَد۪يدٌ

Hani Rabb’iniz şöyle duyurmuştu: “Ant olsun, eğer şükrederseniz elbette size nimetimi artırırım. Eğer küfranlık ederseniz şüphesiz ki azabım çok şiddetlidir.”

14/İbrahim-8

وَقَالَ مُوسٰٓى اِنْ تَكْفُرُٓوا اَنْتُمْ وَمَنْ فِي الْاَرْضِ جَم۪يعاًۙ فَاِنَّ اللّٰهَ لَغَنِيٌّ حَم۪يدٌ

Musa “Eğer siz ve yeryüzündekilerin tamamı küfranlık etseniz Allah, (sizin kulluğunuza) ihtiyaç duymayan ve övülmeye layık olandır.” dedi.

22/Hac-60

bağlam

ذٰلِكَۚ وَمَنْ عَاقَبَ بِمِثْلِ مَا عُوقِبَ بِه۪ ثُمَّ بُغِيَ عَلَيْهِ لَيَنْصُرَنَّهُ اللّٰهُۜ اِنَّ اللّٰهَ لَعَفُوٌّ غَفُورٌ

İşte böyle! Her kim kendisine yapılan haksızlığın benzeriyle karşılık verir, sonra da saldırıya uğrarsa Allah mutlaka ona yardım eder. Allah affedicidir, bağışlayıcıdır.

22/Hac-61

bağlam

ذٰلِكَ بِاَنَّ اللّٰهَ يُولِجُ الَّيْلَ فِي النَّهَارِ وَيُولِجُ النَّهَارَ فِي الَّيْلِ وَاَنَّ اللّٰهَ سَم۪يعٌ بَص۪يرٌ

İşte böyle! Çünkü Allah geceyi gündüze katar ve gündüzü geceye katar. Allah işitendir, görendir.

22/Hac-62

bağlam

ذٰلِكَ بِاَنَّ اللّٰهَ هُوَ الْحَقُّ وَاَنَّ مَا يَدْعُونَ مِنْ دُونِه۪ هُوَ الْبَاطِلُ وَاَنَّ اللّٰهَ هُوَ الْعَلِيُّ الْكَب۪يرُ

İşte böyle! Allah, hakkın kendisidir. Onun yanı sıra yalvardıkları ise bâtılın kendisidir. Kuşkusuz ki tek yüce ve tek büyük olan Allah'tır.

22/Hac-63

bağlam

اَلَمْ تَرَ اَنَّ اللّٰهَ اَنْزَلَ مِنَ السَّمَٓاءِ مَٓاءًۘ فَتُصْبِـحُ الْاَرْضُ مُخْضَرَّةًۜ اِنَّ اللّٰهَ لَط۪يفٌ خَب۪يرٌۚ

Allah’ın gökten indirdiği su ile yeryüzünün yemyeşil olduğunu görmez misin? Kuşkusuz ki Allah lütüf sahibidir, her şeyden haberi olandır.

22/Hac-64

لَهُ مَا فِي السَّمٰوَاتِ وَمَا فِي الْاَرْضِۜ وَاِنَّ اللّٰهَ لَهُوَ الْغَنِيُّ الْحَم۪يدُ۟

Göklerde ve yerde her ne varsa onundur. Allah, hiçbir şeye ihtiyaç duymayandır, hamde tek layık olandır.

27/Nemil-40

قَالَ الَّذ۪ي عِنْدَهُ عِلْمٌ مِنَ الْكِتَابِ اَنَا۬ اٰت۪يكَ بِه۪ قَبْلَ اَنْ يَرْتَدَّ اِلَيْكَ طَرْفُكَۜ فَلَمَّا رَاٰهُ مُسْتَقِراًّ عِنْدَهُ قَالَ هٰذَا مِنْ فَضْلِ رَبّ۪ي۠ لِيَبْلُوَن۪ٓي ءَاَشْكُرُ اَمْ اَكْفُرُۜ وَمَنْ شَكَرَ فَاِنَّمَا يَشْكُرُ لِنَفْسِه۪ۚ وَمَنْ كَفَرَ فَاِنَّ رَبّ۪ي غَنِيٌّ كَر۪يمٌ

Kendisinde kitaptan bir ilim bulunan kişi "Sen göz kırpmadan ben onu sana getiririm." dedi. (Süleyman) onu yanına yerleşmiş hâlde görünce dedi ki "Bu Rabb’imin fazlındandır. Şükredecek miyim yoksa küfranlık (nankörlük) mı edeceğim diye beni imtihana çekmek için… Kim şükrederse kendisi için şükretmiş olur. Kim de küfranlık (nankörlük) ederse kuşkusuz ki Rabb’im hiçbir şeye ihtiyaç duymayandır, kerem sahibidir.

31/Lokman-12

وَلَقَدْ اٰتَيْنَا لُقْمٰنَ الْحِكْمَةَ اَنِ اشْكُرْ لِلّٰهِۜ وَمَنْ يَشْكُرْ فَاِنَّمَا يَشْكُرُ لِنَفْسِه۪ۚ وَمَنْ كَفَرَ فَاِنَّ اللّٰهَ غَنِيٌّ حَم۪يدٌ

Ant olsun ki biz Lokman’a “Allah’a şükret!” diyerek hikmet (doğru hüküm verme yeteneği) vermiştik. Şükreden ancak kendisi için şükretmiş olur. Küfranlık (nankörlük) eden de bilsin ki Allah (hiçbir şeye) ihtiyaç duymayandır, övgüye layık olandır.

39/Zümer-6

bağlam

خَلَقَكُمْ مِنْ نَفْسٍ وَاحِدَةٍ ثُمَّ جَعَلَ مِنْهَا زَوْجَهَا وَاَنْزَلَ لَكُمْ مِنَ الْاَنْعَامِ ثَمَانِيَةَ اَزْوَاجٍۜ يَخْلُقُكُمْ ف۪ي بُطُونِ اُمَّهَاتِكُمْ خَلْقاً مِنْ بَعْدِ خَلْقٍ ف۪ي ظُلُمَاتٍ ثَلٰثٍۜ ذٰلِكُمُ اللّٰهُ رَبُّكُمْ لَهُ الْمُلْكُۜ لَٓا اِلٰهَ اِلَّا هُوَۚ فَاَنّٰى تُصْرَفُونَ

(Allah) sizi tek bir nefisten (candan/cevherden) yaratmıştır; sonra ondan (o candan/cevherden) eşini de var etmiştir. Sizin için hayvanlardan da sekiz çift indirmiştir (yaratmıştır). Sizi annelerinizin karınlarında üç katlı karanlık içinde aşamalardan geçirerek yaratıyor. İşte bu, Rabb’iniz Allah’tır. Mülk onundur. Ondan başka ilah yoktur. Nasıl oluyor da (gerçeklerden) döndürülüyorsunuz!

39/Zümer-7

اِنْ تَكْفُرُوا فَاِنَّ اللّٰهَ غَنِيٌّ عَنْكُمْ وَلَا يَرْضٰى لِعِبَادِهِ الْكُفْرَۚ وَاِنْ تَشْكُرُوا يَرْضَهُ۬ لَكُمْۜ وَلَا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ اُخْرٰىۜ ثُمَّ اِلٰى رَبِّكُمْ مَرْجِعُكُمْ فَيُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَۜ اِنَّهُ عَل۪يمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ

Eğer küfranlık ederseniz kuşkusuz ki Allah, size ihtiyaç duymaz. Bununla beraber o, kullarının küfrüne razı olmaz. Eğer şükrederseniz işte sizin için buna razı olur. Hiçbir günahkâr, başkasının günahını çekmez. Nihayet hepinizin dönüşü, Rabb’inizedir. Amellerinizi o size haber verir. Çünkü o, göğüslerde olan her şeyi hakkıyla bilir.

80/Abese-1

bağlam

عَبَسَ وَتَوَلّٰىۙ

suratını ekşitti ve yüz çevirdi.

80/Abese-2

bağlam

اَنْ جَٓاءَهُ الْاَعْمٰىۜ

Kendisine o âmâ kişi geldi diye...

80/Abese-3

bağlam

وَمَا يُدْر۪يكَ لَعَلَّهُ يَزَّكّٰىۙ

Ne bilirsin belki de o, pirüpak olacak?

80/Abese-4

bağlam

اَوْ يَذَّكَّرُ فَتَنْفَعَهُ الذِّكْرٰىۜ

Belki de ders alıp faydasını görecek.

80/Abese-5

اَمَّا مَنِ اسْتَغْنٰىۙ

Ancak ihtiyaç duymayana gelince;

80/Abese-6

bağlam

فَاَنْتَ لَهُ تَصَدّٰىۜ

Sen ona yakın ilgi gösteriyorsun.

80/Abese-7

bağlam

وَمَا عَلَيْكَ اَلَّا يَزَّكّٰىۜ

Onun arınmamasından sana ne?

92/Leyl-5

bağlam

فَاَمَّا مَنْ اَعْطٰى وَاتَّقٰىۙ

Artık kim (Allah için) verir ve (Allah'tan) sakınırsa

92/Leyl-6

bağlam

وَصَدَّقَ بِالْحُسْنٰىۙ

“En güzeli (Kur’an’ı) doğrularsa”

92/Leyl-7

bağlam

فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْيُسْرٰىۜ

Ona, en kolaya (ulaşmada) kolaylık göstereceğiz.

92/Leyl-8

وَاَمَّا مَنْ بَخِلَ وَاسْتَغْنٰىۙ

Kim de cimrilik eder “ve çekinme ihtiyacı duymaz,”

92/Leyl-9

bağlam

وَكَذَّبَ بِالْحُسْنٰىۙ

“En güzeli (Kur’an’ı) yalanlarsa”

92/Leyl-10

bağlam

فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْعُسْرٰىۜ

Ona da en zora (ulaşmada) kolaylık göstereceğiz.

Bu sayfa yardımcı oldu mu?

Geri bildiriminiz için teşekkürler.

Güncelleme: 19 Temmuz 2026 Paylaş: