أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

Türkçe deyim

düzen vermek (düzene koymak düzene sokmak)

1) düzenlemek, dağınıklıktan kurtarmak;

Kaynak: Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü

Kur’an’daki yeri

Her çizgi bir sure; kırmızı çizgiler deyimin geçtiği sureler.

1 · Fatiha 114 · Nas
  • 2 Bakara 29
  • 15 Hicir 29
  • 32 Secde 7–11
  • 38 Sad 71–75
  • 75 Kıyamet 1–5, 36–40
  • 79 Naziat 27–28
  • 82 İnfitar 6–8
  • 87 âlâ 1–5
  • 91 Şems 1–8

Deyimin geçtiği ayetler

Deyimin karşılığı Arapça metinde ve mealde kırmızı mürekkeple işaretlidir. Soluk ayetler bağlam içindir.

2/Bakara-29

هُوَ الَّذ۪ي خَلَقَ لَكُمْ مَا فِي الْاَرْضِ جَم۪يعاً ثُمَّ اسْتَوٰٓى اِلَى السَّمَٓاءِ فَسَوّٰيهُنَّ سَبْعَ سَمٰوَاتٍۜ وَهُوَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَل۪يمٌ۟

O, yeryüzünde olanların hepsini sizin için yaratan, sonra göğe yönelip onlara yedi gök hâlinde düzen verendir. O, her şeyi hakkıyla bilendir.

15/Hicir-29

فَاِذَا سَوَّيْتُهُ وَنَفَخْتُ ف۪يهِ مِنْ رُوح۪ي فَقَعُوا لَهُ سَاجِد۪ينَ

“Ona düzen verdiğim ve içine ruhumdan üflediğim zaman hemen onun için (bana) secde edin!"

32/Secde-7

bağlam

اَلَّـذ۪ٓي اَحْسَنَ كُلَّ شَيْءٍ خَلَقَهُ وَبَدَاَ خَلْقَ الْاِنْسَانِ مِنْ ط۪ينٍۚ

O ki yarattığı her şeyi güzel yaptı. İnsanı yaratmaya da çamurdan başladı.

32/Secde-8

bağlam

ثُمَّ جَعَلَ نَسْلَهُ مِنْ سُلَالَةٍ مِنْ مَٓاءٍ مَه۪ينٍۚ

Sonra onun neslini basit bir sudan yarattı!

32/Secde-9

ثُمَّ سَوّٰيهُ وَنَفَخَ ف۪يهِ مِنْ رُوحِه۪ وَجَعَلَ لَكُمُ السَّمْعَ وَالْاَبْصَارَ وَالْاَفْـِٔدَةَۜ قَل۪يلاً مَا تَشْكُرُونَ

Sonra ona düzen verip kendi ruhundan üflemiştir. Sizin için kulaklar, gözler ve gönüller var etmiştir. Pek azınız şükrediyorsunuz!

32/Secde-10

bağlam

وَقَالُٓوا ءَاِذَا ضَلَلْنَا فِي الْاَرْضِ ءَاِنَّا لَف۪ي خَلْقٍ جَد۪يدٍۜ بَلْ هُمْ بِلِقَٓاءِ رَبِّهِمْ كَافِرُونَ

(Kimileri şöyle) der: “Yani toprağın içinde kaybolduğumuzda yeniden yaratılacağız, öyle mi?" Aslında bunlar (böyle bir itirazla) Rablerine kavuşmayı örtbas edenlerdir.

32/Secde-11

bağlam

قُلْ يَتَوَفّٰيكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذ۪ي وُكِّلَ بِكُمْ ثُمَّ اِلٰى رَبِّكُمْ تُرْجَعُونَ۟

De ki “Sizin için görevlendirilmiş olan ölüm meleği canınızı alır sonra Rabb’inize döndürülürsünüz."

38/Sad-71

bağlam

اِذْ قَالَ رَبُّكَ لِلْمَلٰٓئِكَةِ اِنّ۪ي خَالِقٌ بَشَراً مِنْ ط۪ينٍ

Hani Rabb’in meleklere demişti: "Ben çamurdan, bir beşer yaratacağım.

38/Sad-72

فَاِذَا سَوَّيْتُهُ وَنَفَخْتُ ف۪يهِ مِنْ رُوح۪ي فَقَعُوا لَهُ سَاجِد۪ينَ

Ona düzen verdiğim ve içine ruhumdan üflediğim zaman siz onun için (bana) secde edin."

38/Sad-73

bağlam

فَسَجَدَ الْمَلٰٓئِكَةُ كُلُّهُمْ اَجْمَعُونَۙ

Bunun üzerine meleklerin tümü topluca secde ettiler.

38/Sad-74

bağlam

اِلَّٓا اِبْل۪يسَۜ اِسْتَكْـبَرَ وَكَانَ مِنَ الْكَافِر۪ينَ

Yalnız İblis hariç. O büyüklük tasladı ve kâfirlerden oldu.

38/Sad-75

bağlam

قَالَ يَٓا اِبْل۪يسُ مَا مَنَعَكَ اَنْ تَسْجُدَ لِمَا خَلَقْتُ بِيَدَيَّۜ اَسْتَكْـبَرْتَ اَمْ كُنْتَ مِنَ الْعَال۪ينَ

(Allah) “Ey İblis! Ellerimle yarattığıma secde etmene engel çıkaran ne idi? Büyüklük mü tasladın yoksa yücelerden mi oldun?” dedi.

75/Kıyamet-1

bağlam

لَٓا اُقْسِمُ بِيَوْمِ الْقِيٰمَةِۙ

Hayır! Kıyamet gününe yemin ederim.

75/Kıyamet-2

bağlam

وَلَٓا اُقْسِمُ بِالنَّفْسِ اللَّوَّامَةِ

Yine hayır! Sürekli kendini kınayan nefse yemin ederim.

75/Kıyamet-3

bağlam

اَيَحْسَبُ الْاِنْسَانُ اَلَّنْ نَجْمَعَ عِظَامَهُۜ

İnsan, bizim kendisinin kemiklerini bir araya getiremeyeceğimizi mi hesap ediyor?

75/Kıyamet-4

بَلٰى قَادِر۪ينَ عَلٰٓى اَنْ نُسَوِّيَ بَنَانَهُ

Evet bizim, onun parmak uçlarını bile düzene koymaya gücümüz yeter.

75/Kıyamet-5

bağlam

بَلْ يُر۪يدُ الْاِنْسَانُ لِيَفْجُرَ اَمَامَهُۚ

Doğrusu, insan fücur ile geleceğini de berbat etmek ister.

75/Kıyamet-36

bağlam

اَيَحْسَبُ الْاِنْسَانُ اَنْ يُتْرَكَ سُدًىۜ

İnsan kendisinin başıboş bırakılacağını mı sanıyor?

75/Kıyamet-37

bağlam

اَلَمْ يَكُ نُطْفَةً مِنْ مَنِيٍّ يُمْنٰىۙ

(İnsan) akıtılan meninin (spermin) bir kısmından (oluşan) bir nutfe (zigot) değil miydi?

75/Kıyamet-38

ثُمَّ كَانَ عَلَقَةً فَخَلَقَ فَسَوّٰىۙ

Sonra alakaya (embriyoya) dönüşmüş, (Allah) onu yarattığı (gibi) bir düzene sokmuştur.

75/Kıyamet-39

bağlam

فَجَعَلَ مِنْهُ الزَّوْجَيْنِ الذَّكَرَ وَالْاُنْثٰىۜ

Sonuçta ondan erkek ve dişi iki tür var etti.

75/Kıyamet-40

bağlam

اَلَيْسَ ذٰلِكَ بِقَادِرٍ عَلٰٓى اَنْ يُحْيِيَ الْمَوْتٰى

Bütün bunları yapanın, ölüleri diriltmeğe gücü yetmez mi?

79/Naziat-27

bağlam

ءَاَنْتُمْ اَشَدُّ خَلْقاً اَمِ السَّمَٓاءُۜ بَنٰيهَا۠

Sizi yaratmak mı daha güçtür yoksa göğü mü? Onu (Allah) bina etti.

79/Naziat-28

رَفَعَ سَمْكَهَا فَسَوّٰيهَاۙ

Boyunu yükseltti, ona belli bir düzen verdi.

82/İnfitar-6

bağlam

يَٓا اَيُّهَا الْاِنْسَانُ مَا غَرَّكَ بِرَبِّكَ الْـكَر۪يمِۙ

Ey insan! Seni kerim olan Rabb’ine karşı aldatan nedir?

82/İnfitar-7

اَلَّذ۪ي خَلَقَكَ فَسَوّٰيكَ فَعَدَلَكَۙ

O seni yarattı, bir düzene koydu ve dengeli kıldı.

82/İnfitar-8

bağlam

ف۪ٓي اَيِّ صُورَةٍ مَا شَٓاءَ رَكَّبَكَۜ

Seni dilediği herhangi bir surette terkip etti.

87/âlâ-1

bağlam

سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الْاَعْلٰىۙ

Yüce Rabb’inin adını tespih et.

87/âlâ-2

اَلَّذ۪ي خَلَقَ فَسَوّٰىۙۖ

Ki O, yarattı ve düzene koydu.

87/âlâ-3

bağlam

وَالَّذ۪ي قَدَّرَ فَهَدٰىۙۖ

O, ölçüp biçti ve yol gösterdi.

87/âlâ-4

bağlam

وَالَّـذ۪ٓي اَخْرَجَ الْمَرْعٰىۙۖ

Yeşil otları çıkardı.

87/âlâ-5

bağlam

فَجَعَلَهُ غُثَٓاءً اَحْوٰىۜ

Sonra onu siyah, kupkuru çer çöpe çevirdi.

91/Şems-1

bağlam

وَالشَّمْسِ وَضُحٰيهَاۙۖ

Ant olsun, güneşe ve onun ışığına!

91/Şems-2

bağlam

وَالْقَمَرِ اِذَا تَلٰيهَاۙۖ

Onu (güneşi) izlediği zaman aya…

91/Şems-3

bağlam

وَالنَّهَارِ اِذَا جَلّٰيهَاۙۖ

Onu (güneşi) gösterdiği zaman gündüze…

91/Şems-4

bağlam

وَالَّيْلِ اِذَا يَغْشٰيهَاۙۖ

Onu (güneşi) sarıp sarmaladığı zaman geceye…

91/Şems-5

bağlam

وَالسَّمَٓاءِ وَمَا بَنٰيهَاۙۖ

Göğe ve onu bina edene…

91/Şems-6

bağlam

وَالْاَرْضِ وَمَا طَحٰيهَاۙۖ

Yere ve onu yayana…

91/Şems-7

وَنَفْسٍ وَمَا سَوّٰيهَاۙۖ

Nefse ve ona düzen verene…

91/Şems-8

bağlam

فَاَلْهَمَهَا فُجُورَهَا وَتَقْوٰيهَاۙۖ

Sonra ona fücur (kötülüğe eğilimi) ve takvayı (sakınmayı) ilham edene.

Bu sayfa yardımcı oldu mu?

Geri bildiriminiz için teşekkürler.

Güncelleme: 5 Ağustos 2026 Paylaş: