أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

Türkçe deyim

yol göstermek

1) kılavuzluk etmek, yolu bilmeyene anlatmak, tarif etmek; 2) mec. ne yapılacağını, nasıl davranılacağını öğretmek.

Kaynak: Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü

Kur’an’daki yeri

Her çizgi bir sure; kırmızı çizgiler deyimin geçtiği sureler.

1 · Fatiha 114 · Nas
  • 1 Fâtiha 6
  • 2 Bakara 1–5, 38, 97, 185
  • 3 Aliimran 4–5, 96–97
  • 5 Maide 46
  • 6 Enam 91
  • 7 Araf 52, 159, 181, 186
  • 13 Rad 7
  • 16 Nahıl 89
  • 17 İsra 2
  • 19 Meryem 58
  • 20 Taha 9–10, 49–52
  • 22 Hac 8
  • 26 Şuara 60–62, 78–79
  • 27 Nemil 2
  • 28 Kasas 50
  • 41 Fussilet 17
  • 53 Necim 19–23
  • 64 Tegabun 5–6
  • 90 Beled 8–10
  • 92 Leyl 11–13
  • 93 Duha 6–11

Deyimin geçtiği ayetler

Deyimin karşılığı Arapça metinde ve mealde kırmızı mürekkeple işaretlidir. Soluk ayetler bağlam içindir.

1/Fâtiha-6

اِهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَق۪يمَۙ

Bize doğru yolu göster.

2/Bakara-1

bağlam

الٓمٓ ۚ

Elif, lam, mim.

2/Bakara-2

ذٰلِكَ الْكِتَابُ لَا رَيْبَۚۛ ف۪يهِۚۛ هُدًى لِلْمُتَّق۪ينَۙ

Şu kitap ki onda asla kuşku (çelişki, tutarsızlık) yoktur. O, sorumluluk alanlar (muttakiler) için yol göstericidir.

2/Bakara-3

bağlam

اَلَّذ۪ينَ يُؤْمِنُونَ بِالْغَيْبِ وَيُق۪يمُونَ الصَّلٰوةَ وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ يُنْفِقُونَۙ

Onlar gaibe inanırlar ve namazı ikame ederler. Rızık olarak verdiklerimizden infak ederler.

2/Bakara-4

bağlam

وَالَّذ۪ينَ يُؤْمِنُونَ بِمَٓا اُنْزِلَ اِلَيْكَ وَمَٓا اُنْزِلَ مِنْ قَبْلِكَۚ وَبِالْاٰخِرَةِ هُمْ يُوقِنُونَۜ

Sana indirilene de senden önce indirilenlere de inanırlar, ahirete de kesin kanaat getirirler.

2/Bakara-5

اُو۬لٰٓئِكَ عَلٰى هُدًى مِنْ رَبِّهِمْ وَاُو۬لٰٓئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ

İşte, Rableri tarafından yol gösterilenler ve felah bulanlar onlardır.

2/Bakara-38

قُلْنَا اهْبِطُوا مِنْهَا جَم۪يعاًۚ فَاِمَّا يَأْتِيَنَّكُمْ مِنّ۪ي هُدًى فَمَنْ تَبِعَ هُدَايَ فَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ

Dedik ki “Hepiniz oradan inin! Tarafımdan size bir yol gösterici gelir de kim ona uyarsa onlar, korkuya kapılmazlar ve hüzün duymazlar.

2/Bakara-97

قُلْ مَنْ كَانَ عَدُواًّ لِجِبْر۪يلَ فَاِنَّهُ نَزَّلَهُ عَلٰى قَلْبِكَ بِاِذْنِ اللّٰهِ مُصَدِّقاً لِمَا بَيْنَ يَدَيْهِ وَهُدًى وَبُشْرٰى لِلْمُؤْمِن۪ينَ

Cebrail’e düşman olanlara; Allah'ın izniyle önce inen kitapları doğru bulan, inananlara yol gösteren ve müjde veren Kur'an'ı, senin kalbine indirenin o (Cebrail) olduğunu söyle.

2/Bakara-185

شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذ۪ٓي اُنْزِلَ ف۪يهِ الْقُرْاٰنُ هُدًى لِلنَّاسِ وَبَيِّنَاتٍ مِنَ الْهُدٰى وَالْفُرْقَانِۚ فَمَنْ شَهِدَ مِنْكُمُ الشَّهْرَ فَلْيَصُمْهُۜ وَمَنْ كَانَ مَر۪يضاً اَوْ عَلٰى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِنْ اَيَّامٍ اُخَرَۜ يُر۪يدُ اللّٰهُ بِكُمُ الْيُسْرَ وَلَا يُر۪يدُ بِكُمُ الْعُسْرَۘ وَلِتُكْمِلُوا الْعِدَّةَ وَلِتُكَبِّرُوا اللّٰهَ عَلٰى مَا هَدٰيكُمْ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ

Ramazan ayı, insanlara yol gösteren ve furkan olan (doğruyu yanlıştan ayıran) Kur'an'ın indirildiği aydır. Öyle ise sizden ramazan ayını idrak edenler onda oruç tutsun. Kim o anda hasta veya yolcu olursa başka günlerde kaza etsin. Allah sizin için kolaylık ister, zorluk istemez. Bütün bunlar, sayıyı tamamlamanız ve sizi hidayete erdirmesine karşılık, Allah'ı yüceltmeniz ve ona şükretmeniz içindir.

3/Aliimran-4

مِنْ قَبْلُ هُدًى لِلنَّاسِ وَاَنْزَلَ الْفُرْقَانَۜ اِنَّ الَّذ۪ينَ كَفَرُوا بِاٰيَاتِ اللّٰهِ لَهُمْ عَذَابٌ شَد۪يدٌۜ وَاللّٰهُ عَز۪يزٌ ذُوانْتِقَامٍ

Bundan (Kur'an'dan) önce (onlar) insanlar için bir yol göstericiydi. Furkanı (doğruyu yanlıştan ayıranı) da indirdi. Gerçek şu ki Allah'ın ayetlerini görmezlikten gelenler için şiddetli bir azap vardır. Allah güçlüdür, intikam alıcıdır.

3/Aliimran-5

bağlam

اِنَّ اللّٰهَ لَا يَخْفٰى عَلَيْهِ شَيْءٌ فِي الْاَرْضِ وَلَا فِي السَّمَٓاءِۜ

Gökte de yerde de hiçbir şey Allah’a gizli kalmaz.

3/Aliimran-96

اِنَّ اَوَّلَ بَيْتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ لَلَّذ۪ي بِبَكَّةَ مُبَارَكاً وَهُدًى لِلْعَالَم۪ينَۚ

Şunu bilin ki insanlar için yapılmış ilk ev, Mekke’deki (Kâbe)’dir. Bu (ev), âlemler için bereket kaynağı ve yol göstericidir.

3/Aliimran-97

bağlam

ف۪يهِ اٰيَاتٌ بَيِّنَاتٌ مَقَامُ اِبْرٰه۪يمَۚ وَمَنْ دَخَلَهُ كَانَ اٰمِناًۜ وَلِلّٰهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطَاعَ اِلَيْهِ سَب۪يلاًۜ وَمَنْ كَفَرَ فَاِنَّ اللّٰهَ غَنِيٌّ عَنِ الْعَالَم۪ينَ

Orada apaçık ayetler, İbrahim'in makamı vardır. Kim oraya girerse güvende olur. Oraya ulaşmaya yol bulabilenin Beyt’i (Kâbe’yi) haccetmesi Allah'ın insanlar üzerinde bir hakkıdır. Kim de küfranlık ederse Allah'ın âlemlerden bir şeye ihtiyacı yoktur.

5/Maide-46

وَقَفَّيْنَا عَلٰٓى اٰثَارِهِمْ بِع۪يسَى ابْنِ مَرْيَمَ مُصَدِّقاً لِمَا بَيْنَ يَدَيْهِ مِنَ التَّوْرٰيةِۖ وَاٰتَيْنَاهُ الْاِنْج۪يلَ ف۪يهِ هُدًى وَنُورٌۙ وَمُصَدِّقاً لِمَا بَيْنَ يَدَيْهِ مِنَ التَّوْرٰيةِ وَهُدًى وَمَوْعِظَةً لِلْمُتَّق۪ينَ

Onların (elçiler) ardından yanlarındaki Tevrat'ı doğru bulan Meryem oğlu İsa'yı gönderdik ve ona içinde hidayet ve nur bulunan, önündeki Tevrat'ı doğru bulan ve muttakiler için yol gösterici ve öğüt olan İncil'i verdik.

6/Enam-91

وَمَا قَدَرُوا اللّٰهَ حَقَّ قَدْرِه۪ٓ اِذْ قَالُوا مَٓا اَنْزَلَ اللّٰهُ عَلٰى بَشَرٍ مِنْ شَيْءٍۜ قُلْ مَنْ اَنْزَلَ الْكِتَابَ الَّذ۪ي جَٓاءَ بِه۪ مُوسٰى نُوراً وَهُدًى لِلنَّاسِ تَجْعَلُونَهُ قَرَاط۪يسَ تُبْدُونَهَا وَتُخْفُونَ كَث۪يراًۚ وَعُلِّمْتُمْ مَا لَمْ تَعْلَمُٓوا اَنْتُمْ وَلَٓا اٰبَٓاؤُ۬كُمْۜ قُلِ اللّٰهُۙ ثُمَّ ذَرْهُمْ ف۪ي خَوْضِهِمْ يَلْعَبُونَ

Onlar “Allah, beşere hiçbir şey indirmemiştir.” demekle Allah'ı, hakkını vererek, takdir edemediler. De ki 'Musa'nın insanlar için bir nur ve yol gösterici olarak getirdiği ve sizin de kâğıtlar üzerine yazıp (bir kısmını) gösterdiğiniz ve çoğunu göz ardı ettiğiniz kitabı kim indirdi? Sizin ve atalarınızın bilmediği şeyler size öğretilmiştir.' De ki “Allah (indirdi).” Artık onları bırak, saplandıkları batakta oyalanadursunlar.

7/Araf-52

وَلَقَدْ جِئْنَاهُمْ بِكِتَابٍ فَصَّلْنَاهُ عَلٰى عِلْمٍ هُدًى وَرَحْمَةً لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ

Biz onlara ilim ile açıkladığımız, iman edenler topluluğu için yol gösterici ve rahmet olan bir kitap getirdik.

7/Araf-159

وَمِنْ قَوْمِ مُوسٰٓى اُمَّةٌ يَهْدُونَ بِالْحَقِّ وَبِه۪ يَعْدِلُونَ

Musa’nın kavminden hak yolu gösteren ve bu yolda adil davranan bir topluluk da vardı.

7/Araf-181

وَمِمَّنْ خَلَقْنَٓا اُمَّةٌ يَهْدُونَ بِالْحَقِّ وَبِه۪ يَعْدِلُونَ۟

Yarattıklarımızdan hak yolu gösteren ve bu yolda adil davranan bir topluluk da vardı.

7/Araf-186

مَنْ يُضْلِلِ اللّٰهُ فَلَا هَادِيَ لَهُۜ وَيَذَرُهُمْ ف۪ي طُغْيَانِهِمْ يَعْمَهُونَ

Allah kimi şaşırtırsa artık onun için yol gösteren yoktur. (Allah) onları azgınlıkları içinde serseme dönmüş bir hâlde bırakır.

13/Rad-7

وَيَقُولُ الَّذ۪ينَ كَفَرُوا لَوْلَٓا اُنْزِلَ عَلَيْهِ اٰيَةٌ مِنْ رَبِّه۪ۜ اِنَّـمَٓا اَنْتَ مُنْذِرٌ وَلِكُلِّ قَوْمٍ هَادٍ۟

Kâfirler, “Ona Rabb’inden bir mucize indirilseydi ya!” diyorlar. Sen ancak bir uyarıcısın. Her kavim için de bir yol gösteren vardır.

16/Nahıl-89

وَيَوْمَ نَبْعَثُ ف۪ي كُلِّ اُمَّةٍ شَه۪يداً عَلَيْهِمْ مِنْ اَنْفُسِهِمْ وَجِئْنَا بِكَ شَه۪يداً عَلٰى هٰٓؤُ۬لَٓاءِۜ وَنَزَّلْنَا عَلَيْكَ الْكِتَابَ تِبْيَاناً لِكُلِّ شَيْءٍ وَهُدًى وَرَحْمَةً وَبُشْرٰى لِلْمُسْلِم۪ينَ۟

Her ümmete kendi içlerinden bir şahit getirdiğimiz gün seni de bunlara (ümmetine) şahit tutacağız. Sana kitabı her şeyi beyan edici, bir yol gösterici, bir rahmet ve Müslümanlar için bir müjde olarak gönderdik.

17/İsra-2

وَاٰتَيْنَا مُوسَى الْكِتَابَ وَجَعَلْنَاهُ هُدًى لِبَن۪ٓي اِسْرَٓائ۪لَ اَلَّا تَتَّخِذُوا مِنْ دُون۪ي وَك۪يلاًۜ

Musa'ya da Kitap’ı verdik ve "Benden başka vekil edinmesinler." diye onu İsrailoğullarına yol gösterici kıldık.

19/Meryem-58

اُو۬لٰٓئِكَ الَّذ۪ينَ اَنْعَمَ اللّٰهُ عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيّ۪نَ مِنْ ذُرِّيَّةِ اٰدَمَ وَمِمَّنْ حَمَلْنَا مَعَ نُوحٍۘ وَمِنْ ذُرِّيَّةِ اِبْرٰه۪يمَ وَاِسْرَٓائ۪لَ وَمِمَّنْ هَدَيْنَا وَاجْتَبَيْنَاۜ اِذَا تُتْلٰى عَلَيْهِمْ اٰيَاتُ الرَّحْمٰنِ خَرُّوا سُجَّداً وَبُكِياًّ

İşte bunlar, Allah'ın kendilerine nimetler verdiği nebilerden, Âdem'in soyundan, Nuh ile birlikte (gemide) taşıdıklarımızdan, İbrahim ve İsrail’in (Yakup) soyundan, yol gösterdiğimiz ve seçtiğimiz kimselerdendir. Onlara, çok merhametli olan Allah'ın ayetleri okunduğunda ağlayarak secdeye kapanırlardı.

20/Taha-9

bağlam

وَهَلْ اَتٰيكَ حَد۪يثُ مُوسٰىۢ

Sana Musa'nın haberi geldi mi?

20/Taha-10

اِذْ رَاٰ نَاراً فَقَالَ لِاَهْلِهِ امْكُـثُٓوا اِنّ۪ٓي اٰنَسْتُ نَاراً لَعَلّ۪ٓي اٰت۪يكُمْ مِنْهَا بِقَبَسٍ اَوْ اَجِدُ عَلَى النَّارِ هُدًى

Hani o bir ateş görmüştü de ailesine: "Siz durun. Ben bir ateş gördüm. Umarım oradan size bir kor getirir yahut ateşin yanında bir yol gösterici bulurum." demişti.

20/Taha-49

bağlam

قَالَ فَمَنْ رَبُّكُمَا يَا مُوسٰى

Firavun “Sizin Rabb’iniz kimdir ey Musa?” dedi.

20/Taha-50

قَالَ رَبُّنَا الَّـذ۪ٓي اَعْطٰى كُلَّ شَيْءٍ خَلْقَهُ ثُمَّ هَدٰى

“Bizim Rabb’imiz her şeye yaratılışını veren sonra da yol gösterendir.” dedi.

20/Taha-51

bağlam

قَالَ فَمَا بَالُ الْقُرُونِ الْاُو۫لٰى

(Firavun) “Peki, önceki nesiller ne hâlde?” dedi.

20/Taha-52

bağlam

قَالَ عِلْمُهَا عِنْدَ رَبّ۪ي ف۪ي كِتَابٍۚ لَا يَضِلُّ رَبّ۪ي وَلَا يَنْسٰىۘ

“Onun bilgisi Rabb’imin katında bir kitaptadır. Rabb’im şaşmaz ve unutmaz.” dedi.

22/Hac-8

وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يُجَادِلُ فِي اللّٰهِ بِغَيْرِ عِلْمٍ وَلَا هُدًى وَلَا كِتَابٍ مُن۪يرٍۙ

İnsanlardan kimi de bilgisizce, bir yol göstericisi ve aydınlatıcı bir kitabı olmaksızın Allah hakkında mücadele verir.

26/Şuara-61

bağlam

فَلَمَّا تَـرَٓاءَ الْجَمْعَانِ قَالَ اَصْحَابُ مُوسٰٓى اِنَّا لَمُدْرَكُونَۚ

İki topluluk birbirini görünce, Musa’nın arkadaşları: "Gerçekten yakalandık." dedi.

26/Şuara-62

قَالَ كَلَّاۚ اِنَّ مَعِيَ رَبّ۪ي سَيَهْد۪ينِ

Musa "Hayır! Rabb’im benimledir, bana yol gösterir." dedi.

26/Şuara-78

اَلَّذ۪ي خَلَقَن۪ي فَهُوَ يَهْد۪ينِۙ

O, beni yaratan ve bana yol gösterendir.

26/Şuara-79

bağlam

وَالَّذ۪ي هُوَ يُطْعِمُن۪ي وَيَسْق۪ينِۙ

O, bana yediren ve içirendir.

27/Nemil-2

هُدًى وَبُشْرٰى لِلْمُؤْمِن۪ينَۙ

(O kitap) inananlar için bir yol gösterici ve bir müjdedir.

28/Kasas-50

فَاِنْ لَمْ يَسْتَج۪يبُوا لَكَ فَاعْلَمْ اَنَّمَا يَتَّبِعُونَ اَهْوَٓاءَهُمْۜ وَمَنْ اَضَلُّ مِمَّنِ اتَّبَعَ هَوٰيهُ بِغَيْرِ هُدًى مِنَ اللّٰهِۜ اِنَّ اللّٰهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِم۪ينَ

Eğer sana karşılık veremezlerse bil ki onlar, sırf hislerine kapılmaktadırlar. Allah'tan bir yol gösterme olmaksızın hissine kapılanlardan daha sapık kim olabilir! Elbette Allah zalim kavmi hidayete erdirmez.

41/Fussilet-17

وَاَمَّا ثَمُودُ فَهَدَيْنَاهُمْ فَاسْتَحَبُّوا الْعَمٰى عَلَى الْهُدٰى فَاَخَذَتْهُمْ صَاعِقَةُ الْعَذَابِ الْهُونِ بِمَا كَانُوا يَكْسِبُونَۚ

Semud'aysa yol gösterdik de onlar, körlüğü, doğru yola yeğ tutup sevdiler. Onları da kazandıklarına karşılık alçaltıcı bir azap yıldırımı yakaladı.

53/Necim-19

bağlam

اَفَرَاَيْتُمُ اللَّاتَ وَالْعُزّٰىۙ

Gördünüz mü Lat'ı ve Uzza'yı?

53/Necim-20

bağlam

وَمَنٰوةَ الثَّالِثَةَ الْاُخْرٰى

Ve üçüncüleri olan diğer (put) Menat'ı?..

53/Necim-21

bağlam

اَلَـكُمُ الذَّكَرُ وَلَهُ الْاُنْثٰى

Erkek sizin de dişi onun mu?

53/Necim-22

bağlam

تِلْكَ اِذاً قِسْمَةٌ ض۪يزٰى

O zaman şu (yaptığınız) haksız bir paylaşımdır!

53/Necim-23

اِنْ هِيَ اِلَّٓا اَسْمَٓاءٌ سَمَّيْتُمُوهَٓا اَنْتُمْ وَاٰبَٓاؤُ۬كُمْ مَٓا اَنْزَلَ اللّٰهُ بِهَا مِنْ سُلْطَانٍۜ اِنْ يَتَّبِعُونَ اِلَّا الظَّنَّ وَمَا تَهْوَى الْاَنْفُسُۚ وَلَقَدْ جَٓاءَهُمْ مِنْ رَبِّهِمُ الْهُدٰىۜ

Bunlar sizin ve atalarınızın koyduğu adlardan başka bir şey değildir. Allah, haklarında hiçbir belge indirmemiştir. Onlar ancak zanlarına ve nefislerinin hoşuna gidenlere uymaktadırlar. Oysa ant olsun ki onlara Rablerinden yol gösterici gelmiştir.

64/Tegabun-5

bağlam

اَلَمْ يَأْتِكُمْ نَبَؤُا الَّذ۪ينَ كَـفَرُوا مِنْ قَبْلُۘ فَذَاقُوا وَبَالَ اَمْرِهِمْ وَلَهُمْ عَذَابٌ اَل۪يمٌ

Daha önceki kâfirlerin haberi size ulaşmadı mı? İşte onlar, işlediklerinin vebalini tattılar. Onlara can yakıcı bir azap vardır.

64/Tegabun-6

ذٰلِكَ بِاَنَّهُ كَانَتْ تَأْت۪يهِمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّنَاتِ فَقَالُٓوا اَبَشَرٌ يَهْدُونَنَاۘ فَكَفَرُوا وَتَوَلَّوْا وَاسْتَغْنَى اللّٰهُۜ وَاللّٰهُ غَنِيٌّ حَم۪يدٌ

Bu, rasulleri onlara beyyinelerle geldiğinde onların "Bir beşer mi bize yol gösterecek?" diyerek kâfir olmaları ve yüz çevirip arkalarını dönmeleridir. Allah da (hiçbir şeye) ihtiyaç duymadığını gösterdi. Allah (hiçbir şeye) ihtiyaç duymayan ve övülmeye layık olandır.

90/Beled-8

bağlam

اَلَمْ نَجْعَلْ لَهُ عَيْنَيْنِۙ

Biz ona iki göz vermedik mi?

90/Beled-9

bağlam

وَلِسَاناً وَشَفَتَيْنِۙ

Bir dil ve iki dudak?..

90/Beled-10

وَهَدَيْنَاهُ النَّجْدَيْنِۚ

Ona iki de yol gösterdik.

92/Leyl-11

bağlam

وَمَا يُغْن۪ي عَنْهُ مَالُـهُٓ اِذَا تَرَدّٰىۜ

(Cehenneme) yuvarlandığı zaman malının ona bir faydası dokunmaz.

92/Leyl-12

اِنَّ عَلَيْنَا لَلْهُدٰىۘ

Muhakkak ki doğru yolu göstermek bize aittir.

92/Leyl-13

bağlam

وَاِنَّ لَنَا لَلْاٰخِرَةَ وَالْاُو۫لٰى

Elbette, son da ilk de (ahiret ve dünya) bizimdir.

93/Duha-6

bağlam

اَلَمْ يَجِدْكَ يَت۪ـيـماً فَاٰوٰىۖ

O, seni yetim bulup barındırmadı mı?

93/Duha-7

وَوَجَدَكَ ضَٓالاًّ فَهَدٰىۖ

Şaşırmış bulup yol göstermedi mi?

93/Duha-8

bağlam

وَوَجَدَكَ عَٓائِلاً فَاَغْنٰىۜ

Seni yoksul bulup zengin etmedi mi?

93/Duha-9

bağlam

فَاَمَّا الْيَت۪يمَ فَلَا تَقْهَرْۜ

O hâlde yetimi sakın ezme!

93/Duha-10

bağlam

وَاَمَّا السَّٓائِلَ فَلَا تَنْهَرْۜ

Soru sorana sert çıkma (çıkışma)!

93/Duha-11

bağlam

وَاَمَّا بِنِعْمَةِ رَبِّكَ فَحَدِّثْ

Ve Rabb’inin nimetini dilinden düşürme!

Bu sayfa yardımcı oldu mu?

Geri bildiriminiz için teşekkürler.

Güncelleme: 11 Kasım 2026 Paylaş: